نوشته‌های روی ضدآفتاب را بشناسید؛ از SPF تا PA++++

روی یک ضدآفتاب SPF ۵۰ نوشته شده، روی دیگری PA++++ و بعضی‌ها هم عبارت «طیف گسترده» یا «مقاوم در برابر آب» دارند. هرکدام از این نوشته‌ها به بخش متفاوتی از محافظت اشاره می‌کنند؛ پس برای انتخاب ضدآفتاب، نگاه‌کردن به عدد SPF کافی نیست.

برای استفاده روزمره، نقطه شروع مناسب، ضدآفتابی با SPF حداقل ۳۰ و محافظت در برابر هر دو نوع پرتو UVA و UVB است. بعد باید ببینید محصول برای شرایط شما، مثل ورزش، تعریق یا داشتن لک، چه ویژگی‌هایی دارد.

SPF روی ضدآفتاب یعنی چه؟

SPF مخفف «فاکتور محافظت در برابر آفتاب» است. این عدد نشان می‌دهد ضدآفتاب در شرایط آزمایش، چقدر از پوست در برابر آفتاب‌سوختگی محافظت می‌کند. چون عامل اصلی آفتاب‌سوختگی پرتو UVB است، SPF بیشتر درباره محافظت در برابر این پرتو به شما اطلاعات می‌دهد.

نقش ضدآفتاب فقط جلوگیری از قرمزشدن پوست نیست. استفاده درست و منظم از محصول مناسب، در کنار سایه و پوشش، به کاهش آسیب‌های ناشی از آفتاب، پیری زودرس پوست و خطر بعضی سرطان‌های پوستی هم کمک می‌کند. برای این محافظت، باید علاوه بر SPF، اطلاعات مربوط به UVA را هم بررسی کنید.

SPF ۵۰ یعنی ۵۰ ساعت محافظت؟

خیر. SPF زمان‌سنج نیست. از روی این عدد نمی‌شود محاسبه کرد چند ساعت می‌تونید بدون تمدید ضدآفتاب زیر نور خورشید بمانید.

شدت تابش، مقدار محصول، تعریق و پاک‌شدن آن از روی پوست، روی محافظت واقعی اثر دارند. بنابراین SPF بالاتر به معنی ماندگاری بیشتر نیست و فاصله تمدید را طولانی‌تر نمی‌کند.

تفاوت SPF ۳۰ و SPF ۵۰ چیست؟

در شرایط مصرف صحیح، SPF ۵۰ محافظت بیشتری در برابر آفتاب‌سوختگی ایجاد می‌کند؛ اما هیچ ضدآفتابی جلوی تمام پرتو فرابنفش را نمی‌گیرد.

برای رفت‌وآمد روزمره، SPF حداقل ۳۰ نقطه شروع مناسبی است. اگه زمان زیادی بیرون هستید، ورزش می‌کنید یا زیر آفتاب کار می‌کنید، SPF ۵۰ یا بالاتر را در نظر بگیرید. با این حال، عدد بالاتر جای مقدار کافی و تمدید منظم را نمی‌گیرد.

هنگام بررسی انواع ضدآفتاب، محصولاتی با شرایط مشابه را کنار هم بگذارید؛ مثلاً دو گزینه با SPF ۵۰ را از نظر محافظت UVA و مقاومت در برابر آب هم مقایسه کنید.

تفاوت UVA و UVB چیست و چرا باید هر دو را بشناسیم؟

UVA و UVB دو نوع پرتو فرابنفش خورشید هستند که به پوست می‌رسند. هر دو می‌توانند آسیب‌زا باشند، اما اثرهای شاخص آن‌ها متفاوت است.

این تفاوت توضیح می‌دهد که چرا نسوختن پوست، به‌تنهایی نشانه محافظت کافی نیست. ممکن است پوست قرمز نشود، اما همچنان در معرض پرتو آسیب‌زا باشد.

PA و علامت‌های مثبت کنار آن چه معنایی دارند؟

PA درجه محافظت ضدآفتاب در برابر UVA را نشان می‌دهد. در این سیستم، علامت‌های مثبت بیشتر یعنی محصول در رده بالاتری از محافظت UVA قرار گرفته است.

این اعداد، ضریب محافظت آزمایشگاهی هستند؛ نه تعداد ساعت‌های محافظت و نه درصد جلوگیری از آسیب.

برای مثال، اگر دو ضدآفتاب هر دو SPF ۵۰ داشته باشند، اما یکی PA++ و دیگری PA++++ باشد، رده محافظت UVA آن‌ها یکسان نیست. البته دو محصول PA++++ هم لزوماً ضریب دقیقاً یکسانی ندارند؛ هر دو در رده «۱۶ و بالاتر» قرار گرفته‌اند.

PA++++ یعنی دیگر پوست لک نمی‌شود؟

خیر. این علامت، تضمین جلوگیری کامل از لک نیست. لک‌ها علت‌های متفاوتی دارند و میزان مواجهه با آفتاب، روش مصرف ضدآفتاب و در بعضی افراد نور مرئی هم اهمیت دارد.

اگر ملاسما دارید، یعنی لک‌هایی که معمولاً به شکل نواحی تیره روی صورت ظاهر می‌شوند، فقط به تعداد مثبت‌های PA اکتفا نکنید. ممکن است ضدآفتاب رنگی حاوی اکسید آهن برای محافظت در برابر نور مرئی هم به شما کمک کند.

Broad Spectrum یا «طیف گسترده» یعنی چه؟

عبارت Broad Spectrum نشان می‌دهد ضدآفتاب در برابر هر دو نوع پرتو UVA و UVB محافظت دارد.

همه کشورها و برندها از یک شیوه برچسب‌گذاری استفاده نمی‌کنند؛ بنابراین نبودن PA لزوماً به معنی نبود محافظت UVA نیست. ممکن است محصول از عبارت طیف گسترده یا نشانه معتبر دیگری استفاده کرده باشد.

با این حال، طیف گسترده را نباید معادل یک درجه مشخص PA دانست. این عبارت به‌تنهایی عدد دقیق محافظت UVA را به شما نمی‌گوید. اگر قصد مقایسه دقیق دو محصول را دارید، اطلاعات رسمی همان مدل را بررسی کنید.

Water Resistant یعنی ضدآفتاب کاملاً ضدآب است؟

خیر. Water Resistant به معنی «مقاوم در برابر آب» است، نه ضدآب‌بودن کامل. این عبارت می‌گوید محصول در آزمون مشخص، بعد از تماس با آب، عملکرد محافظتی لازم را حفظ کرده است.

روی برخی محصولات، زمان ۴۰ یا ۸۰ دقیقه هم می‌بینید. این شیوه نمایش در برچسب‌گذاری آمریکا رایج است و به مدت مقاومت آزمایش‌شده هنگام شنا یا تعریق اشاره دارد. محصولات بازارهای دیگر ممکن است روش نمایش متفاوتی داشته باشند.

اگر برای ورزش یا شنا خرید می‌کنید، در انتخاب ضدآفتاب مقاوم در برابر آب، ادعای مشخص روی بسته‌بندی و دستور تمدید را بخوانید. SPF بالا، بافت غلیظ یا کلمه «اسپرت» به‌تنهایی مقاومت در برابر آب را ثابت نمی‌کند.

بعد از خشک‌کردن پوست با حوله هم به لایه قبلی تکیه نکنید و ضدآفتاب را دوباره بزنید.

Mineral و Chemical چه تفاوتی را نشان می‌دهند؟

این نوشته‌ها به نوع فیلترهای محافظ محصول مربوط‌اند، نه اینکه یکی همیشه محافظت بیشتری داشته باشد.

ضدآفتاب مینرال یا معدنی

ضدآفتاب مینرال از فیلترهایی مثل زینک اکساید و تیتانیوم دی‌اکساید استفاده می‌کند. برخلاف یک توضیح رایج، این فیلترها فقط نور را مثل آینه برنمی‌گردانند؛ بخش عمده پرتو فرابنفش را جذب می‌کنند و مقداری را بازتاب یا پراکنده می‌کنند.

ضدآفتاب شیمیایی یا آلی

این محصولات از فیلترهای آلی برای جذب پرتو فرابنفش استفاده می‌کنند. واژه «شیمیایی» به‌خودی‌خود به معنی مضر بودن محصول نیست.

بعضی ضدآفتاب‌ها هم ترکیبی هستند و هر دو گروه فیلتر را دارند. برای مقایسه میزان محافظت، SPF و اطلاعات UVA محصول نهایی مهم‌اند؛ از روی مینرال یا شیمیایی بودن نمی‌شود رتبه محافظت تعیین کرد.

بافت و سازگاری با پوست هم اهمیت دارد. اگر محصول آن‌قدر سنگین است یا سفیدک می‌زند که مقدار کافی استفاده نمی‌کنید، بهتره گزینه‌ای پیدا کنید که مصرف منظم آن برای شما راحت‌تر باشد.

Tinted یا رنگی؛ فقط برای پوشاندن پوست است؟

ضدآفتاب رنگی می‌تواند علاوه بر یکدست‌کردن ظاهر پوست، ویژگی محافظتی دیگری هم داشته باشد. مدل‌های حاوی اکسید آهن به محافظت در برابر بخشی از نور مرئی خورشید کمک می‌کنند؛ موضوعی که برای بعضی افراد مبتلا به ملاسما اهمیت دارد.

برای انتخاب ضدآفتاب رنگی، فقط رنگ و میزان پوشانندگی را نسنجید. SPF، محافظت UVA و وجود اکسید آهن را هم بررسی کنید. رنگی‌بودن به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که محصول در همه جنبه‌ها محافظت بیشتری دارد.

اگر برای طبیعی‌ترشدن ظاهر پوست، ضدآفتاب رنگی را خیلی کم می‌زنید، ممکن است به محافظت درج‌شده روی بسته‌بندی نرسید. بهتره رنگ و بافتی انتخاب کنید که بتوانید مقدار کافی از آن را استفاده کنید.

نوشته‌های آبرسان و مات‌کننده، میزان محافظت را مشخص می‌کنند؟

خیر. عبارت‌هایی مثل «آبرسان»، «مات‌کننده» یا «حاوی هیالورونیک اسید» درباره ویژگی‌های جانبی محصول اطلاعات می‌دهند؛ جای SPF و اطلاعات UVA را نمی‌گیرند.

این ویژگی‌ها برای راحتی مصرف مهم‌اند. مثلاً ممکن است یک بافت رطوبت‌رسان روی پوست خشک خوشایندتر باشد یا فردی با پوست چرب، ظاهر مات را ترجیح بدهد. اما از روی این عبارت‌ها نمی‌توان گفت یک ضدآفتاب محافظت آفتابی بیشتری دارد.

هنگام خرید، اول معیارهای محافظت را بررسی کنید و بعد از میان گزینه‌های مناسب، بافت و ظاهر دلخواه‌تان را انتخاب کنید.

چطور اطلاعات روی ضدآفتاب را در عمل بررسی کنیم؟

فرض کنید برای رفت‌وآمد روزانه و پیاده‌روی خرید می‌کنید. این ترتیب کمک می‌کند نوشته‌های روی بسته‌بندی را به انتخاب واقعی تبدیل کنید:

۱. SPF را بخوانید. حداقل ۳۰ را در نظر بگیرید؛ برای حضور طولانی‌تر زیر آفتاب، ۵۰ یا بالاتر انتخاب مناسب‌تری است.
۲. اطلاعات UVA را پیدا کنید. PA یا نشانه معتبر محافظت طیف گسترده را بررسی کنید.
۳. شرایط مصرف را مشخص کنید. اگر زیاد عرق می‌کنید یا شنا می‌کنید، مقاومت در برابر آب اهمیت دارد.
۴. نیاز مربوط به لک را جداگانه بسنجید. برای ملاسما، ضدآفتاب رنگی حاوی اکسید آهن می‌تواند مفید باشد.
۵. دستور مصرف و تاریخ انقضا را بخوانید. محصول منقضی‌شده یا محصولی که برخلاف دستور نگهداری شده، انتخاب قابل‌اعتمادی برای محافظت نیست.

چه اشتباه‌هایی محافظت ضدآفتاب را کم می‌کنند؟

حتی محصولی با SPF بالا و PA++++ هم باید درست استفاده شود:

• کم‌زدن محصول: چند نقطه کوچک روی صورت لزوماً مقدار کافی نیست. ضدآفتاب را سخاوتمندانه و یکنواخت روی پوست در معرض آفتاب پخش کنید و مقدار توصیه‌شده سازنده را رعایت کنید.

• زدن ضدآفتاب بعد از شروع مواجهه: معمولاً بهتره حدود ۱۵ دقیقه قبل از بیرون‌رفتن استفاده شود؛ دستور همان محصول را هم بخوانید.

• فراموش‌کردن بعضی قسمت‌ها: گوش‌ها، گردن، پشت دست‌ها و روی پاها هم ممکن است نیاز به محافظت داشته باشند.

• تمدیدنکردن در فضای باز: تقریباً هر دو ساعت و بعد از شنا یا تعریق، طبق دستور محصول تمدید کنید.

• نگهداری در گرمای زیاد: ضدآفتاب را زیر آفتاب مستقیم یا داخل خودروی داغ رها نکنید.

• تکیه کامل به ضدآفتاب: کلاه، پوشش مناسب و سایه همچنان بخشی از محافظت هستند.

پرسش‌های متداول

آیا همه ضدآفتاب‌های SPF ۵۰ محافظت یکسانی دارند؟

خیر. ممکن است محافظت UVA، مقاومت در برابر آب و شرایط مصرف آن‌ها متفاوت باشد. SPF فقط یکی از معیارهای مقایسه است.

اگر پوست تیره دارم و به‌ندرت می‌سوزم، باز هم ضدآفتاب لازم است؟

بله. کمتر آفتاب‌سوخته‌شدن به معنی مصونیت در برابر آسیب فرابنفش نیست. محافظت از پوست در معرض آفتاب، برای رنگ‌های مختلف پوست اهمیت دارد.

پشت پنجره هم باید به UVA توجه کنیم؟

بله، به‌خصوص اگر مدت زیادی در معرض نور خورشید کنار پنجره هستید. شیشه معمولی بخش زیادی از UVB را می‌گیرد، اما مقداری UVA می‌تواند از آن عبور کند. میزان مواجهه به نوع شیشه و محل نشستن شما بستگی دارد.

ضدآفتاب می‌تواند لک‌های قبلی را درمان کند؟

ضدآفتاب بخشی از مراقبت و کنترل عوامل تشدیدکننده لک است، اما به‌تنهایی درمان همه لک‌ها نیست. اگر لک‌ها ماندگارند، تغییر می‌کنند یا بیشتر می‌شوند، تشخیص علت و انتخاب درمان را به متخصص پوست بسپارید.